KOYUN YETİŞTİRİCİLİĞİNDE HAYVAN REFAHI


Ülkemizin ve hatta dünya koyunculuğunda çok önemli yeri olan ama şu zamana kadar fazla önemsenmeyen hatta doğru düzgün kaynak bulmakta bile zorlanılan bir konuyu koyunculukta HAYVAN REFAHINI sizlere anlatmaya çalışacağız.

Çoğumuz bu konuyu duymamışızdır. Duysak bile önemsememişizdir. Ülkemizde koyun yetiştiricilerinin kulaktan dolma bilgilerle hazırladıkları ağıllarda ve ortamlarda koyun yetiştiriciliği yapmaya çalıştıklarını görüyoruz duyuyoruz. Koyun yetiştiriciliğinde hayvan refahını sağlamak için gerekli konular ‘’beş özgürlük ‘’ ile ilişkilendirerek gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu hususlar uluslar arası uygulanabilir niteliktedir:

   1) Aç ve Susuz kalmama özgürlüğü: Koyunlarda sağlığın ve dinçliğin sağlanabilmesi için taze suya ve yeme ulaşabilme özgürlüğünün sağlanabilmesi gerekmektedir. Ülkemizde ve çoğu dünya ülkelerinde bu husus göz ardı edilmektedir. Koyunların önüne konulan az miktardaki ot ve yem ile bütün gün boyunca bu ot ve yem ile koyunların ihtiyaçlarının giderilmesi düşünülmektedir. Yine günde bir ya da belki iki kez sulama ile su ihtiyacının giderildiği düşünülmektedir. Düşünsenize sizin önünüze birisi yemek su koyacak ve siz onu günde bir ya da belki iki kez yeme ve içme ihtiyacında kalacaksınız. Size buna ihtiyacınızın olup olmadığını soran ya da tercih hakkı sunan birisi yok. Bunu ya yiyip içeceksiniz ya da aç susuz kalacaksınız.! Bu fırsatı kaçıranlar ertesi günü beklemek zorunda kalacaklar!

   2) Rahatsız olmama özgürlüğü: Kapalı bir barınma yeri ve rahat bir dinlenme alanı da dahil olmak üzere uygun çevre koşulları sağlanmalıdır. Beklide ülkemiz koyun yetiştiriciliğinin en önemi sorunlarından birisi olsa gerek. Ülkemizin çoğu yerlerinde iki direk arasına gerilen bir duvar ya da tel ile koyunculuk yapmaya çalışan yetiştiricilerimizin olduğunu unutmamak gerek. Ve sorulduğunda koyunculuk yapıldığını söyleyen bu vatandaşlarımızın gerçekten de bu bilgilerden uzak olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

   Koyun yetiştiriciliğinde hayvan refahı açısından en önemli husus barınmadır. Kapalı bir barınma ortamının yanında açık bir barınma alanı olması şarttır. Hayvan sayısına bağlı olarak yeterli miktardaki alan ihtiyacı ile sorun ortadan kaldırabilir. Bu koyunlar için en önemli özgürlüklerden biridir. Barınağın etrafının korunaklı olması koyunlar için ihtiyaç duyulan diğer önemli elzemlerden biridir. Hayvanın kendini güvende hissetmesi ve bu güvenli alanda dinlenme ihtiyacını gidermesi son derece önemlidir.

   3) Bulunduğu yerde normal davranabilme özgürlüğü: Koyun ağıllarında yeteri kadar boş alan olması gerekir. Hayvanın doğasına uygun ortamlar, tesisler, barınaklar oluşturulması sağlanmalıdır. Yeteri kadar alan olmayan barınaklarda koyunların ayakta durmaktan başka ihtiyaçlarını zor gidermelerine neden olmaktadır. Buda hayvanların strese girmelerine sebebiyet vermektedir. Hayvanların doğasında olan özgürlükçü davranışları sergileyebilmeleri onlar için olmazsa olmazlardandır. Bu onların doğasında vardır ve bu şartların sağlanması onların en temel özgürlüğüdür.

   4) Acı, ağrı veya hastalığa maruz kalmama özgürlüğü: Hastalıklara karşı yeterli önlemlerin alınması, hızlı tanı konulması ve tedavi sağlanmalıdır. Hastalık durumlarında doğum sırasında oluşabilecek problemlere karşı hızlı bir tanı ve tedavi koyunların sahip oldukları özgürlüklerdendir. Yine hastalıklara yakalanmaması için yapılan koruyucu hekimlik çalışmaları da bunun içindedir. Alınan önlemler ve yapılan koruyucu çalışmalar hızlı bir şekilde yapılmalı bunun için gerekli önlemler alınmalıdır. Büyük işletmeler için bunun cevabı işletmede bir veteriner hekimin çalıştırılmasıdır. Küçük işletmelerde de bir veteriner hekim çalıştırılmasına maddi güç yetmiyorsa da gerekli kontrollerin ve koruyucu hekimlik çalışmaların yapılması için devamlı bir veteriner hekimle çalışılmalı ve gerekli kontrollerin sıklıkla yapılması sağlanmalıdır. Böylelikle hastalıkların en aza indirilmesi ve bu özgürlüğün sağlanabilmesi için gerekli hassasiyetin gösterilmesi sağlanmış olur.

   5) Korku ve stresten uzak olma özgürlüğü: Hayvanların mental olarak acı çekmelerini engellemek için uygun şartlar ve tedavi imkanı sağlanmalıdır. İşletmelerde hayvanların nakillerinde olsun kesimlerde olsun gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekir. Stresten ve korkudan uzak bir davranış biçimiyle oluşturulan bir ortamın sağlanması bu duyarlılıkla özgürlüklerinin sağlanması çok önemlidir. Kesim sırasında insani bir şekilde kesimlerin yapılması beklide bu özgürlüğün en önemli kısmıdır.

   Kısaca söylemek gerekirse bu özgürlük maddeleri dünyada ve ülkemizde çok nadir uygulanmaktadır. Hayvan refahı için kısa ve öz öneri kodları ise şu şekilde yorumlanabilir;

  • Özen gösterme, sorumlu planlama ve yönetim biçimi
  • Becerikli e bilinçli personel
  • Uygun çevre dizaynı
  • Taşıma ve diğer davranışların düşünülerek yapılması
  • İnsani kesim

   Hayvan refahı açısından en önemli etken bakıcılardır. Bakım şartlarının geliştirilmesi ve devamlılığının sağlanmasında bakıcılar görev alır. Bakıcıların bunları yapabilmesi sağlayabilmesi içinde tek ve en önemli şart çiftliğin veteriner hekimi olmasıdır. Veteriner hekimin önderliğinde iyi bir bakıcı hayvan refahının güzel bir şekilde sağlanmasında çok önemlidir. Fakat ne yazıktır ki günümüzdeki çiftliklerde hayvan refahına etki eden en önemli etken ekonomidir! İşine özen gösteren iyi çalışan bakıcılara rağmen çiftlik içi kararlar çoğunlukla maliyet düşünülerek alınır. Veteriner hekimler ise çiftlik içerisinde ticari bir getiri olacak ise çalıştırılmaktadır. Bu nedenle koyun hekimliğine ve hayvan refahı konusuna odaklanan tüm yayınlarda temel çiftlik ekonomisine değinilmelidir.

DERLEYEN: Vet. Hek. Hüseyin Demirtaş

KAYNAK: Koyun Hastalıkları Kitabı (Yazar: Philip R Scott)

Arkadaşlarınla Paylaş...
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email
Print this page
Print

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.